TOEIC Speaking học thuộc bài mẫu nhưng đứng hình khi đi thi?
Có bao giờ bạn đã từng rơi vào tình huống như vậy.
Ở nhà, bạn luyện TOEIC Speaking rất nhiều. Bạn học thuộc từng câu trả lời, ghi nhớ từng cấu trúc ngữ pháp, thậm chí có những bài mẫu bạn có thể nói gần như không cần suy nghĩ.
Nhưng rồi vào phòng thi…
Đề bài hỏi một chủ đề hơi khác so với lúc bạn tự luyện TOEIC Speaking tại nhà
Một vài từ trong câu hỏi bạn chưa từng gặp.
Tình huống không giống bài đã học.
Và điều đáng sợ nhất là bạn đã học rất nhiều từ vựng và cấu trúc ngữ pháp nhưng lại không biết phải nói gì vào lúc đó.
Trong suốt quá trình dạy Toeic Speaking, nhiều học viên từng hỏi mình như thế này:
Các bạn thường hỏi:
“Thầy ơi, em đã học rất nhiều bài mẫu rồi nhưng tại sao gặp câu khác lại không nói được?”
Và nếu bạn cũng đang tự luyện TOEIC Speaking theo cách học thuộc câu trả lời có đáp án mẫu sẵn, thì mình có một câu hỏi dành cho bạn:
Bạn đang học để nhớ câu trả lời hay bạn đang tự học để có thể tự xây dựng câu trả lời?
Hai cách này thì nghe có vẻ khá giống nhau khi tự luyện ở nhà
Nhưng khi bạn gặp câu hỏi mới trong phòng thi dưới áp lực của thời gian, thì sự khác biệt sẽ xuất hiện rất rõ.
Học thuộc bài mẫu không sai, nhưng học thuộc cả bài lại khiến bạn bị động
Trước hết, mình cũng không nói việc học thuộc lòng bài mẫu TOEIC Speaking là một phương pháp sai.
Ngược lại, bài mẫu rất hữu ích khi học TOEIC Speaking nếu bạn biết cách khai thác tốt.
Một bài mẫu tốt có thể giúp bạn biết:
-Một câu trả lời gồm các bước triển khai như thế nào
-Nên sử dụng từ vựng gì để phù hợp với từng ngữ cảnh
-Một ý tưởng được diễn đạt theo hướng nào
-Cách để mở rộng câu trả lời mà không thiếu ý
-Cách sử dụng cấu trúc ngữ pháp phù hợp.
-Cách để tối ưu thời gian trả lời từng dạng câu hỏi
Nhưng vấn đề lại không nằm ở việc bạn có học bài mẫu hay không.
Mà vấn đề nằm ở cách bạn học những câu trả lời mẫu như thế nào
Nếu bạn đang tự học TOEIC Speaking như thế này:
Câu hỏi A → học thuộc câu trả lời A
thì khi đề thi xuất hiện:
Câu hỏi B → bạn có thể không biết phải làm gì.
Bởi vì trong đầu của bạn chỉ được lập trình lưu đoạn văn bản chứ không phải cách để xử lý câu hỏi.
Đây là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Mình đã từng có những học viên có thể thuộc lòng 30 bài mẫu nhưng vẫn lúng túng khi gặp câu hỏi mới.
Trong khi một số học viên khác chỉ cần nắm được một số cách phát triển ý, họ có thể xử lý rất nhiều câu hỏi khác nhau.
Đó mới là mục tiêu mà mình muốn học viên hướng tới khi luyện TOEIC Speaking.
Vì sao học thuộc bài mẫu lại dễ ” đứng hình” khi gặp câu hỏi mới
Hãy tưởng tượng bạn gặp một câu hỏi về chủ đề travel.
Bạn đã thuộc lòng:
“I prefer traveling with my family because…”
Bạn nhớ cách mở bài.
Bạn nhớ lý do để giải thích
Bạn nhớ ví dụ để dẩn chứng
Và thậm chí
Bạn nhớ cả câu kết bài như thế nào
Nhưng khi đi thi đề lại hỏi khác một xíu:
“Would you rather travel alone or with friends?”
Mặc dù bạn có thể nhận ra chủ đề vẫn là du lịch.
Nhưng câu hỏi đã hơi khác
Nếu lúc đó bạn chỉ nhớ về những bài trả lời mẫu cũ, trong đầu bạn rất dễ xuất hiện một loạt các câu hỏi như sau:
“Ủa, sao câu này hỏi khác với những gì mình đã học?”
“Giờ mình nên nói đoạn nào đây?”
“Mình có nên dùng lại bài cũ được không?”
“Bài cũ mình chọn Travel alone hay with friends?”
Và chỉ trong vài giây ngắn ngủi, bạn mất thời gian quý giá để tìm ra câu trả lời
Đây chính là lý do nhiều học viên cảm thấy:
“Ở nhà em nói được lắm thầy, nhưng vào thi gặp câu lạ là em đứng mình luôn.”
Thực ra đôi khi bạn không hề quên những gì mà bạn đã học thuộc
Mà chỉ là bạn đang phụ thuộc quá nhiều vào trí nhớ thay vì phải tập cách phản xạ trước các tình huống câu hỏi khác nhau.
Học câu trả lời hay học cách xây dựng câu trả lời?
Đây là một thay đổi quan trọng trong tư duy luyện thi TOEIC Speaking
Mục tiêu của việc học thuộc lòng bài mẫu không phải là:
“Đề ra câu nào thì mình nhớ đúng câu trả lời đó.”
Mà nên là:
“Cho dù đề hỏi theo cách nào, mình vẫn có thể xây dựng được một câu trả lời hợp lý.”
Đó mới là năng lực cần thiết khi làm bài thi TOEIC Speaking
Trong quá trình dạy TOEIC Speaking tại TheWinnerTOEIC, mình thường thấy học viên có hai kiểu luyện tập như thế này
Kiểu thứ nhất: nhớ câu trả lời
Họ ghi nhớ:
“I prefer working in an office because I can communicate with my coworkers…”
Học viên này có thể nói rất tốt khi gặp đúng câu đã luyện.
Nhưng chỉ cần thay đổi một vài chi tiết, họ bắt đầu ngập ngừng:
“Uhm…”
“Let me think…”
“I think…”
Rồi không biết nói tiếp gì.
Kiểu thứ hai: nhớ cách triển khai
Học viên này không học thuộc từng câu.
Nhưng khi gặp câu hỏi, bạn ấy biết:
Trả lời → đưa lý do → giải thích → đưa ví dụ.
Ví dụ:
Opinion: Work in an office
↓
Reason: Communicate with coworkers
↓
Explanation: Share ideas and discuss difficult tasks
↓
Example: Coworkers can give useful advice
Vì vậy, dù câu hỏi thay đổi, các bạn ấy vẫn có “hướng đi” để tiếp tục nói.
Đây chính là điểm khác biệt giữa học thuộc bài mẫu và học cách sử dụng bài mẫu.
Vậy nếu vào thi gặp câu hỏi hoàn toàn khác bài mẫu thì phải làm sao?
Câu trả lời ngắn gọn của mình sẽ là:
Bạn đừng cố nhớ lại nguyên bài mẫu. Hãy lấy bài mẫu làm “nguyên liệu” để xây dựng câu trả lời mới.
Sau đó có thể xử lý theo 3 bước đơn giản như sau:
Bước 1: Xác định câu hỏi đang hỏi điều gì
Ví dụ:
Do you prefer working from home or working in an office?
Câu hỏi yêu cầu bạn lựa chọn và giải thích lý do.
Bạn không cần cố gắng nhớ một bài mẫu riêng cho câu này.
Chỉ cần xác định:
Choice → Reason → Explanation/Example
Ví dụ:
I prefer working from home because it is more convenient.
Sau đó phát triển:
I don’t have to spend time commuting to the office every day.
Nếu còn thời gian:
For example, I can use that extra time to have breakfast with my family or prepare for work.
Dù là một câu hỏi mới vẫn có thể được xử lý dễ dàng bằng những cách triển khai công thức quen thuộc.
Bước 2: Lấy ý tưởng quen thuộc thay vì cố nghĩ ý tưởng “hay”
Đây là một lỗi tôi gặp khá thường xuyên.
Học viên nghĩ:
“Em phải có một ý tưởng thật thông minh hoặc đột phá thì mới được điểm cao.”
Không nhất thiết phải như vậy đâu.
Trong phòng thi TOEIC, bạn không cần biến mình thành một diễn giả TED Talk.
Bạn cần trả lời rõ ràng, đơn giản và có khả năng phát triển ý.
Ví dụ câu hỏi:
“Would you prefer to work alone or with other people?”
Bạn có thể chọn:
“I prefer working with other people.”
Sau đó đưa một lý do rất đơn giản:
“Because I can share ideas with my coworkers.”
Rồi phát triển:
“For example, when I have a difficult task, my coworkers can give me useful advice.”
Bạn thấy không ?
Không có ý tưởng gì quá đặc biệt cao siêu
Nhưng bạn đã có một câu trả lời hoàn chỉnh.
Đây là điều mình luôn nhắc học viên ở trong lớp là:
Đừng mất quá nhiều thời gian để tìm một ý tưởng thông minh. Hãy tìm một ý tưởng mà bạn có thể nói được ngay lập tức.
Bước 3: Học “khung tư duy”, không học nguyên đoạn văn
Nếu bạn đang học thuộc lòng bài mẫu, hãy thử thay đổi cách ghi nhớ.
Thay vì ghi nguyên đoạn như thế này:
“I prefer working in an office because I can communicate with my coworkers…”
hãy ghi:
Opinion: work in an office
Reason: communicate with coworkers
Example: discuss difficult tasks
Bây giờ , bạn đang biến một đoạn văn thành một bộ khung ý tưởng TOEIC Speaking.
Khi đề thay đổi, bạn có thể thay đổi từng phần.
Ví dụ:
Do you prefer working from home or in an office?
→ Office
→ communicate with coworkers
→ discuss difficult tasks
Nhưng nếu đề hỏi:
What is the most important advantage of working from home?
Bạn vẫn có thể lấy những ý tưởng quen thuộc và xây dựng câu trả lời mới.
Đó chính là sự khác biệt giữa học thuộc và học để sử dụng.
Một bài mẫu TOEIC Speaking có thể dùng cho nhiều câu hỏi
Đây là cách mình muốn học viên nhìn nhận khách quan về bài mẫu.
Một bài mẫu không nên chỉ có giá trị cho một câu hỏi.
Ví dụ bạn học một bài về chủ đề traveling with family.
Bạn có thể sử dụng thông tin từ bài đó như:
-Từ vựng về travel.
-Cấu trúc nói về sở thích.
-Cách đưa lý do.
-Cách đưa ví dụ.
-Cách mô tả trải nghiệm.
-Cách so sánh hai lựa chọn.
-Cách nói về lợi ích.
Sau đó, bạn có thể áp dụng những thành phần này cho nhiều câu hỏi khác.
Ví dụ:
Who do you usually travel with?
→ Family.
Why do you like traveling with your family?
→ Spend quality time together.
Would you rather travel alone or with your family?
→ Family.
What is the most important thing when planning a trip?
→ Choosing a suitable destination / preparing a schedule.
Bạn không cần học thuộc 4 dạng câu hỏi khác nhau.
Bạn chỉ cần tự xây dựng một kho ý tưởng + cấu trúc + từ vựng có thể tái sử dụng trong bất kỳ tình huống nào.
Nếu bí ý tưởng trong phòng thi thì sao?
Đây có lẽ là câu hỏi khiến nhiều bạn quan tâm và lo lắng nhất.
Mình thường nói với học viên:
Bí ý tưởng không đáng sợ bằng việc không biết làm gì khi bí ý tưởng.
Vì vậy ,bạn có thể chuẩn bị trước một số hướng phát triển ý tưởng quen thuộc.
Ví dụ khi cần giải thích lợi ích, bạn có thể nghĩ đến:
-Save time.
-Save money.
-Reduce stress.
-Improve productivity.
-Communicate with others.
-Learn new things.
-Have more opportunities.
…..
Những ý tưởng này không phải câu trả lời để bạn học thuộc và áp dụng vào mọi câu hỏi.
Nhưng chúng giống như “hộp công cụ đa năng” để giúp bạn khi bị bí ý tưởng TOEIC Speaking.
Đề hỏi gì → chọn công cụ phù hợp → phát triển thành câu trả lời.
Ví dụ:
Why do you prefer shopping online?
Bạn có thể chọn:
Save time.
Sau đó giải thích:
“I don’t have to travel to a store, so I can save a lot of time.”
Nếu cần thêm ví dụ:
“For example, I can order things while I’m working at home.”
Một ý tưởng đơn giản vẫn có thể trở thành một câu trả lời tốt nếu bạn biết phát triển nó.
Đừng luyện theo kiểu “đọc mẫu → thuộc → chuyển bài”
Nếu bạn đang tự luyện TOEIC Speaking theo cách này, hãy thử thêm một bước.
Cách cũ:
Đọc bài mẫu → học thuộc → nói lại.
Cách nên luyện:
Đọc bài mẫu → Hiểu cấu trúc → Lấy ý hay→ Nói lại bằng cách của mình.
Ví dụ bài mẫu nói:
“I prefer taking public transportation because it is convenient and inexpensive.”
Sau khi học xong, đừng đóng sách lại rồi đọc y nguyên.
Hãy tự hỏi:
Nếu tôi đổi câu hỏi thì sao?
“Which do you prefer, driving or taking public transportation?”
Bạn trả lời:
“I prefer taking public transportation because it is convenient and inexpensive.”
Sau đó tiếp tục biến đổi:
What is one advantage of public transportation?
→ It is inexpensive.
Bằng cách này ,bạn đang luyện khả năng biến đổi câu trả lời, chứ không chỉ luyện trí nhớ.
TOEIC Speaking học bài mẫu bao nhiêu là đủ?
Nếu bạn đang có một file chứa hàng trăm bài mẫu và cố gắng học thuộc tất cả, có lẽ bạn nên dừng lại một chút.
Thay vì hỏi bản thân:
“Mình đã học được bao nhiêu bài rồi?”
Hãy hỏi:
“Sau khi học bài này, mình có thể tận dụng được bao nhiêu thứ?”
Một bài mẫu tốt có thể cho bạn:
Từ vựng → Cấu trúc → Ý tưởng → Cách phát triển → Cách kết nối câu.
Và mính cũng muốn bạn hiểu rằng :
Nếu bạn chỉ nhớ nguyên văn bài mẫu, giá trị của nó rất hạn chế.
Nhưng nếu bạn có thể lấy bài mẫu đó và tạo ra 5–10 câu trả lời khác nhau tùy từng dạng câu hỏi, thì bạn đang thực sự học được cách trả lời bất kỳ câu hỏi Tiếng Anh nào.
Và đây cũng là lý do mình không khuyến khích học viên quá phụ thuộc vào “bài tủ” hoặc xem việc học thuộc lòng là điều kiện tiên quyết để đạt điểm cao.
Vì sao ” bài tủ” khiến bạn cảm thấy an toàn nhưng lại dễ bị động?
Học thuộc“Bài tủ” càng nhiều tạo cho chúng ta cảm giác an toàn.
Có thể ở nhà, bạn nói rất trôi chảy.
Bạn nghĩ rằng:
“Mình thuộc bài này rồi. Vào thi chắc chắn làm tốt được.”
Nhưng TOEIC Speaking không phải lúc nào cũng đưa cho bạn đúng câu hỏi mà bạn đã chuẩn bị.
Khi câu hỏi thay đổi, cảm giác an toàn đó có thể biến mất rất nhanh dưới áp lực của thời gian.
Vì vậy, thay vì cố đoán:
“Đề thi sẽ ra câu nào?”
hãy luyện:
“Nếu đề không ra câu mình đã học thì mình vẫn xử lý được như thế nào?”
Đó là một tư duy luyện thi khác hoàn toàn cho những bạn tự học TOEIC Speaking.
Vào phòng thi gặp câu chưa từng học : hãy nhớ điều này
Nếu khi thi bất ngờ gặp một câu hỏi hoàn toàn mới, đừng hoảng loạn.
Bạn không nên nghĩ rằng:
“Mình chưa học câu này!”
Hãy đổi thành:
“Câu này đang yêu cầu mình làm gì?”
Sau đó:
1. Trả lời trực tiếp.
2. Đưa một lý do.
3. Giải thích lý do đó.
4. Nếu còn thời gian, thêm ví dụ hoặc kết quả.
Bạn không cần câu trả lời hoàn hảo.
Bạn cần một câu trả lời có thể tiếp tục phát triển ý tưởng
Đó là kỹ năng cần được luyện trước khi bước vào phòng thi TOEIC Speaking.
Lời nhắn từ một giáo viên chuyên luyện thi TOEIC Speaking
Nếu bạn đang học TOEIC Speaking và cảm thấy:
“Em học rất nhiều nhưng gặp câu mới lại không nói được.”
Đừng vội nghĩ rằng mình cần phải học thêm thật nhiều bài mẫu
Có thể vấn đề không nằm ở số lượng bài mẫu.
Mà là bạn đang cần thay đổi cách học.
Hãy thử nhìn lại cách bạn đang học các bài mẫu và tự hỏi bản thân:
“Nếu đề bài thay đổi 30%, 50%, thậm chí 70%, mình còn sử dụng được bài này không?”
Nếu câu trả lời là có, bạn đang đi đúng hướng: : bài mẫu đã trở thành nguyên liệu để bạn xây dựng câu trả lời.
Nếu câu trả lời là không, có lẽ đã đến lúc biến bài mẫu từ “bài để học thuộc lòng” thành “bộ công cụ để tùy cơ ứng biến”.
Bởi vì mục tiêu cuối cùng không phải là:
“Mình đã thuộc được bao nhiêu bài mẫu?”
Mà là:
“Nếu đề thi hỏi một câu chưa từng gặp, mình có biết cách để bắt đầu trả lời và tiếp tục nói như thế nào không?”
Nếu câu trả lời là có, lúc đó bạn mới thực sự làm chủ kỹ năng TOEIC Speaking của mình.
Kết luận
Bạn không cần học thuộc thật nhiều bài mẫu. Điều quan trọng là bạn cần biết cách sử dụng những gì mình đã học.
Mình hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn nhìn rõ bản chất của việc học thuộc lòng bài mẫu TOEIC Speaking theo một cách khác.
Thay vì cố nhớ thật nhiều câu trả lời, hãy thử biến mỗi bài mẫu thành:
Từ vựng + Cấu trúc + Ý tưởng + Cách phát triển
Để bạn có thể sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau.
Và nếu trong quá trình luyện TOEIC Speaking, bạn cần một người cùng nhìn lại lỗi sai, góp ý cách phát triển câu trả lời và tìm ra hướng luyện tập phù hợp với bản thân, TheWinnerToeic luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
TheWinnerToeic – Learn Smarter, Score Higher.
FAQ-Câu hỏi thường gặp
Học thuộc bài mẫu TOEIC Speaking có tốt không?
Câu trả lời là có. Bài mẫu có thể giúp bạn học từ vựng, cấu trúc, cách triển khai ý và cách diễn đạt. Tuy nhiên, thay vì chỉ học thuộc nguyên đoạn, bạn nên học cách biến đổi và sử dụng những gì đã học trong các câu hỏi khác nhau.
TOEIC Speaking gặp câu hỏi chưa học thì phải làm sao?
Bạn đừng cố nhớ lại một bài mẫu tương tự. Hãy xác định câu hỏi yêu cầu gì, trả lời trực tiếp, đưa lý do, giải thích và thêm ví dụ hoặc kết quả nếu còn thời gian.
Làm sao để không bị học vẹt TOEIC Speaking?
Sau khi học một bài mẫu, hãy đóng bài lại và tự tạo thêm nhiều câu hỏi liên quan. Sau đó thử trả lời bằng những ý tưởng và cấu trúc đã học nhưng thay đổi nội dung theo câu hỏi mới.
Có cần học thật nhiều bài mẫu TOEIC Speaking không?
Bạn không nên chỉ tập trung vào số lượng bài mẫu. Quan trọng hơn là bạn có thể lấy một bài mẫu và sử dụng được những từ vựng, cấu trúc, ý tưởng và cách phát triển của bài đó trong nhiều tình huống khác nhau hay không.
Làm gì khi TOEIC Speaking bị bí ý tưởng?
Hãy xây dựng một “hộp công cụ” gồm những hướng phát triển quen thuộc như tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tiền, giảm căng thẳng, tăng năng suất, giao tiếp với người khác, học hỏi điều mới hoặc cải thiện sức khỏe. Khi gặp câu hỏi, bạn chỉ cần chọn hướng phù hợp rồi phát triển thành câu trả lời.
