“Thầy ơi, em làm bài TOEIC Listening biết gần hết từ vựng nhưng vẫn không nghe được.
Đây là một trong những tình huống mình gặp khá thường xuyên khi dạy TOEIC Listening & Reading.
Có những bạn mình phải công nhận học từ vựng rất chăm chỉ. Nhìn vào transcript thì gần như câu nào cũng hiểu nghĩa . Thậm chí gặp những từ vựng khó nhớ như appointment, conference, schedule, postpone, available… đều không gặp vấn đề.
Nhưng khi bật audio lên nghe thì lại khác.
Nhiều bạn nghe không ra.
Có khi nghe được vài từ quen thuộc đơn lẻ, nhưng ghép lại thành câu thì không hiểu kịp nội dung bài nói. Có khi nghe đi nghe lại 3–4 lần vẫn thấy người ta nói một thứ gì đó hoàn toàn khác so với những câu trong transcript.
Và lúc này, nhiều bạn sẽ nghĩ:
“Chắc vốn từ của mình còn ít quá.”
Thế là lại tiếp tục cày thêm từ vựng mới.
Nhưng không phải lúc nào vấn đề nghe không hiểu TOEIC Listening cũng nằm ở vốn từ vựng.
Lý do là bạn biết từ khi nhìn thấy nó, nhưng chưa nhận diện được từ đó khi nó xuất hiện trong âm thanh.
Hai việc này tưởng chừng giống nhau nhưng thực ra rất khác.
Trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn tìm hiểu 5 lý do rất thường gặp khiến nhiều thí sinh biết gần hết từ vựng nhưng vẫn không nghe được TOEIC Listening. Và không chỉ dừng ở việc chỉ ra nguyên nhân, mình sẽ giúp bạn nhận biết mình đang mắc lỗi ở đâu và nên luyện như thế nào để cải thiện đúng điểm yếu.
1.Biết một từ bằng mắt không có nghĩa là bạn nhận ra nó bằng tai
Đây là nguyên nhân đầu tiên và cũng là nguyên nhân mình thường gặp nhiều nhất.
Đa số các bạn khi học từ vựng thường tiếp xúc với từ thông qua mặt chữ là chủ yếu.
Ví dụ:
appointment = cuộc hẹn
Bạn nhìn từ này và biết ngay nghĩa.
Nhưng khi audio phát ra, não bộ không thể nhìn thấy chữ appointment.
Nó chỉ nhận được âm thanh.
Nếu bạn chưa quen với âm thanh hoặc cách phát âm chưa đúng từ đó, não bộ có thể mất thêm thời gian để nhận diện.
Đây là lý do phổ biến mà nhiều học viên thường gặp phải:
“Từ này em biết mà thầy!”
nhưng lại không thể trả lời:
“Vậy tại sao lúc nghe em không nhận ra được từ đó?”
Vì nhớ nghĩa của từ và nhận diện từ khi nghe audio là hai kỹ năng có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Vocabulary → biết từ khi nhìn thấy.
Listening Vocabulary → nhận ra từ đó khi nó xuất hiện trong âm thanh.
Và nếu bạn chỉ đang học theo kiểu:
Nhìn từ → Nhớ nghĩa → Làm bài
thì chưa chắc bạn đã luyện đúng cách để cải thiện TOEIC Listening:
Mà bạn cần phải thay đổi quy trình thành:
Nghe âm thanh → Nhận ra từ → Và hiểu nghĩa.
Đó là lý do tại sao có những học viên làm TOEIC Reading khá tốt nhưng TOEIC Listening lại thấp hơn nhiều.
Không phải vì các bạn không biết từ
Mà vì:
Các bạn chỉ đang học từ chủ yếu bằng mắt nhưng chưa luyện đúng cách khả năng nhận diện từ bằng tai.
2.Bạn biết nhiều từ nhưng khi chúng đứng cạnh nhau lại không nghe ra
Đây là nguyên nhân thứ hai và cực kỳ quan trọng trong TOEIC Listening.
Ví dụ, bạn biết từng từ đơn lẻ như:
pick
it
up
Nếu nhìn trên giấy thì quá dễ.Mình chắc là bạn có thể hiểu nghĩa liền.
Nhưng khi nghe audio người bản xứ nói tự nhiên “Pick it up.” thì bạn có thể không nhận ra ngay ba từ quen thuộc này.
Đây chính là lúc nhiều học viên bắt đầu:
“Mất tín hiệu.”
Trong tiếng Anh giao tiếp thì:
Nối âm (linking) là hiện tượng trong tiếng Anh khi âm cuối của một từ được kết nối với âm đầu của từ tiếp theo, tạo nên dòng chảy liền mạch trong lời nói.
Ví dụ: Pick it up → /ˈpɪk‿ɪt ʌp/
Nếu bạn chỉ quen nghe từng từ riêng lẻ, bạn sẽ rất dễ bị “đứng hình”.
Hãy nhớ là:
Không phải người ta nói sai mà là mình chưa học được cách nghe đúng.
Khi nghe một câu tiếng Anh tự nhiên, bạn có thể đã từng cảm thấy:
“Người ta nuốt chữ hoặc các chữ cứ dính liền với nhau”
Thật ra, phần lớn trường hợp không phải người nói bỏ từ.
Mà là họ đang sử dụng cách phát âm tự nhiên trong connected speech.
Đây là điều mình thường phải giải thích cho học viên mỗi khi họ gặp những cụm từ phát âm khó nghe.
Vì vậy, việc bạn cố gắng học thêm thật nhiều từ mới mỗi ngày đôi khi không giải quyết được nguồn gốc vấn đề.
Mà điều bạn cần làm là bắt đầu làm quen với các cụm từ và cách chúng được phát âm trong câu, thay vì chỉ ghi nhớ từng từ riêng lẻ.
3.Bạn biết từ vựng nhưng không quen với cách phát âm ” weak forms”
Đây là một vấn đề rất đáng chú ý khi luyện TOEIC Listening mà ít giáo viên sẽ nói cho bạn biết.
Weak forms có nghĩa là dạng phát âm yếu trong câu.
Một số từ chức năng thường không được nhấn mạnh khi nói như:
-Mạo từ: a/an/the
-Giới từ : to , for , off….
-Liên từ : and,but ,for….
-Trợ động từ :can, do , have…..
…..
Có thể được phát âm nhẹ hơn trong các tình huống giao tiếp và trong cuộc sống.
Ví dụ: I want to go there.
âm của “to” trong lời nói tự nhiên có thể rất nhẹ /tə/ ( âm weak)
Nếu khi nghe audio mà bạn đang chờ một âm strong /tuː/ “ to” thật to, rõ ràng như lúc đọc từ vựng, thì có thể bạn sẽ bỏ lỡ một số nội dung quan trọng trong bài nghe.
Đây là lý do đôi khi học viên nghe audio và nói rằng:
“Em không hề nghe thấy từ ‘to’ nào cả.”
Nhưng khi mở transcript:
“Ủa, có ‘to’ mà ta. Sao kỳ dậy thầy!”
Sự thật là, “to“ vẫn nằm ở đó.
Chỉ là bạn chưa quen với cách nó xuất hiện ở dạng “weak forms” trong giao tiếp tiếng Anh và TOEIC.
Nhiều thí sinh chọn cách “ tua chậm” để nghe, nhưng mãi chưa giải quyết được vấn đề vì có rất nhiều từ vựng được đọc theo dạng weak forms trong nhiều tình huống khác nhau.
Trước đây, mình có một vài bạn học viên mất gốc thường chọn nghe theo cách:
“Hay là, mình nghe audio thật chậm để nhận diện từ khóa.”
Cách này có thể hữu ích ở giai đoạn đầu.
Nhưng nếu bạn chỉ nghe “tua chậm” mà không học cách nhận diện linking, weak forms và connected speech, thì khi quay lại nghe tốc độ bình thường, bạn vẫn không thể theo kịp nội dung bài nói.
Ngoài ra, nếu bạn đang học TOEIC Speaking & Writing, việc làm quen với cách phát âm tự nhiên, linking và weak forms cũng giúp bạn xây dựng khả năng xử lý tiếng Anh trong giao tiếp tốt hơn.
4.Bạn đang cố nghe từng từ một
Đây cũng là một vấn đề mình thấy khá rõ ở những bạn có vốn từ tương đối tốt.
Ví dụ:
The meeting has been postponed until Friday.
Nếu bạn cố gắng phân tích từng thành phần :
The → mạo từ.
Meeting → cuộc họp.
Has → trợ động từ.
Been → phân từ.
Thì chỉ cần bỏ lỡ một từ, bạn rất dễ bị “kẹt” ở đó.
Trong khi người nghe tốt thường không nhất thiết phải xử lý câu theo từng từ một.
Họ nhận diện theo cụm ý:
The meeting
has been postponed
until Friday.
Lúc này, não bộ không cần phải giữ từng từ riêng biệt trong đầu.
Nó bắt đầu nhận diện những cụm âm thanh có ý nghĩa.
Đây cũng là lý do tại sao có những bạn biết rất nhiều từ nhưng TOEIC Listening vẫn không cao điểm.
Không phải vì họ thiếu kiến thức.
Mà vì cách xử lý thông tin khi nghe chưa đủ nhanh.
5. Bạn nghe được từ, nhưng chưa hiểu được ý của cả câu
Đây là nguyên nhân cuối cùng nhưng rất quan trọng.
Có những lúc bạn thực sự nghe được các từ.
Nhưng vẫn không hiểu câu đang nói gì.
Giả sử audio bạn nghe được những từ:
conference – Friday – change – Room 204
Bạn có thể nghe được tất cả những từ này.
Nhưng nếu não vẫn đang xử lý từng từ riêng lẻ, bạn có thể chưa kịp hình thành ý nghĩa:
Hội nghị đã được chuyển sang phòng 204 vào thứ Sáu.
Hoặc:
The conference has been moved to Room 204.
Và trong TOEIC Listening, vài giây đó đôi khi đã đủ để audio chuyển sang thông tin tiếp theo.
Đây là lúc vấn đề không còn đơn thuần là “nghe được từ hay không”.
Mà là:
Bạn có chuyển âm thanh thành ý nghĩa đủ nhanh hay không?
Làm sao để cải thiện kỹ năng TOEIC Listening?
Nếu bạn đang gặp đúng tình trạng trên:
“Nhìn transcript thì hiểu gần hết nhưng nghe không ra” thì mình không khuyên bạn lập tức lao vào học thêm hàng nghìn từ mới.
Hãy thử thay đổi cách luyện đề
Bước 1: Nghe lần đầu không nhìn transcript
-Làm như đang thi thật.
-Đừng dừng audio liên tục.
-Mục tiêu đầu tiên là xem:
-Mình hiểu được bao nhiêu?
Bước 2 : Xác định chính xác mình không nghe được chỗ nào
Đừng chỉ nói:
“Em không nghe được đoạn này.”
Hãy tìm đúng đoạn.
Ví dụ:
“À, mình không nhận ra cụm ‘has been postponed’.”
Lúc này bạn đã biết vấn đề nằm ở đâu.
Bước 3: Mở transcript và phân tích
Hãy xem:
Từ nào mình không biết?
Nếu không biết → học từ.
Nhưng nếu:
Từ nào cũng biết mà vẫn không nghe ra?
Thì đừng học lại nghĩa của từ đó.
Hãy phân tích các lỗi:
-Phát âm.
-Nối âm.
-Dạng phát âm yếu.
…..
Bước 4: Nghe lại nhiều lần có mục đích
Đừng cố nghe nhiều lần một cách máy móc.
Hãy nghe:
Lần 1: nghe toàn câu.
Lần 2: tập trung vào cụm khó.
Lần 3: nhìn transcript rồi đối chiếu âm thanh.
Lần 4: bỏ transcript và nghe lại.
Nếu có thể, hãy thử shadowing theo bài nghe.
Mục tiêu không chỉ là nghe người khác nói.
Mà còn giúp bạn quen với nhịp điệu và ngữ điệu trong câu
Một nguyên tắc mà mình thường chia sẻ cho các bạn học viên trong lớp khi luyện TOEIC Listening:
Nếu bạn mở transcript và thấy:
“Mình không biết rất nhiều từ.”
→ Bạn cần bổ sung vocabulary.
Nhưng nếu bạn mở transcript và thấy:
“Ủa, hầu như từ nào mình cũng biết!”
→ Vậy đừng vội vàng học thêm từ vựng nữa.
Có thể vấn đề của bạn nằm ở:
Pronunciation → Connected Speech → Chunking → Processing Speed → Context
Nói đơn giản hơn:
Bạn không thiếu từ. Bạn thiếu khả năng nhận ra những từ mình biết khi chúng chạy qua tai với tốc độ thật.
Và đây cũng là lý do nhiều bạn càng học nhiều từ nhưng càng cảm thấy Listening “khó hiểu”. Vấn đề không nằm ở việc bạn biết bao nhiêu từ, mà còn nằm ở việc bạn có nhận diện được chúng trong âm thanh và xử lý chúng đủ nhanh hay không.
Vì vậy,thay vì tập trung vào quá trình cày từ vựng hằng ngày, hãy thử xem lại cách mình đang nghe. Biết chính xác bản thân đang gặp vấn đề gì, ở đâu sẽ giúp bạn luyện đúng thứ mình cần và nhanh chóng cải thiện TOEIC Listening.
Vậy nên luyện tập TOEIC Listening như thế nào mới hiệu quả?
Bạn không nhất thiết phải nghe một bài thật dài hàng chục phút mỗi ngày.
Điều quan trọng là bạn cần nghe có mục đích.
Với một câu TOEIC, bạn có thể luyện theo quy trình mà mình thường sử dụng trong lớp:
Nghe → Đoán → Đối chiếu transcript → Phân tích lỗi → Nghe lại → Shadowing
Ví dụ:
The meeting has been postponed until Friday.
Lần đầu:
“Em nghe được meeting và Friday, nhưng phần giữa không rõ.”
Sau khi xem transcript:
“À, has been postponed until.”
Lúc này đừng chỉ đọc nghĩa rồi chuyển sang câu khác.
Hãy nghe lại cụm:
has been postponed until Friday
vài lần.
Sau đó thử nói theo audio.
Mục tiêu của bạn không phải chỉ là:
“Mình biết câu này rồi.”
Mà là:
“Lần sau khi nghe một chuỗi âm thanh tương tự như vậy, mình có thể nhận ra nó nhanh hơn.”
FAQ-Những câu hỏi thường gặp khi luyện TOEIC Listening
1.Tại sao mình biết từ vựng nhưng vẫn không nghe được TOEIC Listening?
Bởi vì biết từ qua mặt chữ và nhận diện từ trong âm thanh là hai kỹ năng khác nhau. Bạn có thể biết nghĩa của một từ nhưng chưa chắc phát âm chính các, hiểu rõ cách nối âm hoặc cách từ đó xuất hiện trong từng ngữ cảnh khác nhau
2.Biết nhiều từ vựng TOEIC nhưng điểm số Listening thấp có bình thường không?
Có. Vocabulary tốt là một nền tảng quan trọng trong việc học TOEIC, nhưng Listening còn liên quan đến khả năng nhận diện âm thanh, xử lý cụm từ, hiểu ngữ cảnh và tốc độ xử lý thông tin.
3.Có nên xem transcript khi luyện nghe?
Có. Nhưng đừng mở transcript ngay từ lần nghe đầu tiên. Hãy thử nghe trước, xác định mình không nghe được chỗ nào, sau đó mới dùng transcript để tìm nguyên nhân và luyện cách nhại theo.
4.Có nên nghe chậm hơn để luyện TOEIC Listening?
Nghe chậm có thể hữu ích ở giai đoạn nền tảng cơ bản, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là có thể hiểu audio ở tốc độ tự nhiên trong môi trường thi thật. Vì vậy, bạn hãy dùng tốc độ chậm như một công cụ hỗ trợ ở giai đoạn đầu, không phải dùng cho cả quá trình luyện thi.
5.Nếu mình biết gần hết từ vựng trong transcript nhưng vẫn nghe không ra thì nên làm gì?
Nếu như vậy thì bạn đừng tiếp tục học từ mới một cách máy móc. Hãy tập trung xác định mình đang gặp vấn đề ở khả năng phát âm, nhấn trọng âm, cách các từ kết nối, cụm từ cố định từng ngữ cảnh hay tốc độ xử lý khi nghe. Sau đó ,bạn hãy tập trung vào cải thiện các điểm yếu của mình
Kết luận
Nếu bạn đang tự học TOEIC Listening và Reading và thường xuyên có cảm giác:
“Ủa, từ này mình biết mà. Sao lúc nghe lại không nghe ra?”
thì có thể bạn không thiếu từ vựng như mình vẫn nghĩ.
Bạn chỉ đang thiếu một bước rất quan trọng:
Đó là biến những gì mình biết thành những gì mình có thể nhận ra bằng tai.
Nếu bạn đang gặp tình trạng biết từ nhưng nghe không ra, đừng vội học thêm hàng trăm từ mới. Hãy thử lấy một bài Listening bạn làm thử, sau đó mở transcript và kiểm tra xem mình đang mắc lỗi ở bước nào: không biết từ, không nhận ra âm thanh, không hiểu cụm hay xử lý quá chậm…
Và đó cũng chính là một trong những bước quan trọng để cải thiện điểm số TOEIC Listening .
Nếu bạn muốn có thêm những bài viết và cách luyện TOEIC Listening theo hướng hiểu đúng lỗi – luyện đúng cách – tiến bộ thực chất, hãy theo dõi TheWinnerToeic. Mình sẽ tiếp tục chia sẻ những kinh nghiệm và phương pháp học TOEIC được đúc kết từ quá trình dạy và đồng hành cùng học viên.
Học đúng cách, nghe đúng cách — rồi điểm số sẽ dần thay đổi.
TheWinnerToeic – Learn Smarter, Score Higher.
