“Thầy ơi, em nói tiếng Anh nghe còn giọng Việt lắm nên em sợ sẽ mất điểm. Vậy thì TOEIC Speaking có cần nói như người bản xứ không ạ ?”
Đây là một trong những câu hỏi khiến nhiều thí sinh tự học cảm thấy lo lắng nhiều nhất.
Và mình nhận ra có một điều khá thú vị ở các bạn:
Đó là nhiều bạn đang dành rất nhiều thời gian để sửa một thứ chưa chắc là vấn đề quan trọng trong bài thi TOEIC Speaking & Writing.
Có nhiều bạn nghe người bản xứ nói tiếng Anh rồi tự nghĩ:
“Muốn đạt điểm cao TOEIC Speaking, chắc mình cũng phải nói được như vậy.”
Thế là các bạn ấy bắt đầu luyện accent giọng Mỹ, bắt chước ngữ điệu, cố nói nhanh hơn, cố kéo âm giống người bản xứ…
Thậm chí có bạn còn cảm thấy mất tự tin chỉ vì:
“Giọng mình nghe không Tây giống người khác.”
Nhưng nếu mục tiêu của bạn chỉ cần đậu thi TOEIC Speaking, mình nghĩ chúng ta nên dừng lại một chút và hỏi một câu quan trọng hơn:
TOEIC Speaking có thực sự cần bạn nói giống người bản xứ, hay chỉ cần bạn truyền đạt được câu trả lời một cách rõ ràng, chính xác và đầy đủ ?”
Mình nghĩ câu trả lời có thể khiến bạn bớt áp lực khá nhiều đó.
Vậy TOEIC Speaking thực sự quan tâm điều gì?
Theo tài liệu chính thức của ETS, trong bài thi TOEIC Speaking, pronunciation và intonation & stress đóng vai trò quan trọng trong việc giúp lời nói trở nên dễ hiểu. Với các câu trả lời để đạt mức điểm cao, ETS còn xem xét những yếu tố như grammar, vocabulary, khả năng kết nối ý tưởng, mức độ liên quan và tính đầy đủ của nội dung tùy từng dạng câu hỏi.
Đặc biệt, với Questions 1–2 Read a Text Aloud, đơn vị tổ chức thi sẽ có các tiêu chí chấm điểm riêng về pronunciation và intonation & stress.
Điều này dẫn đến một cách nhìn nhận thực tế hơn là:
Bạn không cần một accent cụ thể giống bất cứ ai cả. Bạn chỉ cần một cách diễn đạt đủ rõ ràng để truyền đạt ý tưởng của mình.
Theo tài liệu từ đơn vị tổ chức thi mà mình nghiên cứu, nó mô tả rằng những thí sinh ở các mức điểm cao là những người có speech highly intelligible, đồng thời sử dụng grammar tốt và vocabulary chính xác;còn ở mức thấp hơn, sự khó hiểu về pronunciation, intonation/stress, grammar hoặc vocabulary có thể gây khó khăn cho giám khảo.
Nói đơn giản:
Accent không phải mục tiêu mà bạn cần hướng đến.
Intelligibility ( tính dễ hiểu) mới là điều bạn cần hướng tới.
1.Phát âm tốt không đồng nghĩa là phải có accent Mỹ
Bạn có thể nói giọng Việt nhưng vẫn phát âm rõ ràng.
Nhưng có những bạn nói giọng Mỹ nhưng phát âm lại không rõ.
Mình có ví dụ câu này:
I went to the office yesterday.
Một người có accent Việt nhưng phát âm rõ từng từ, giữ được các âm quan trọng và ngắt câu hợp lý vẫn có thể khiến người nghe hiểu ngay nội dung.
Trong khi đó, một người cố bắt chước accent Mỹ nhưng nói quá nhanh:
Iwenttotheofficeyesterday…thì chưa chắc đã dễ hiểu hơn.
Nếu đặt hai trường hợp cạnh nhau, điều quan trọng hơn rõ ràng không phải là:
“Ai nghe giống người Mỹ hơn?”
mà là:
“Ai truyền đạt lời nói rõ ràng hơn?”
Đó mới là điều bạn nên quan tâm khi luyện Speaking.
Phát âm tốt trước hết là người nghe nhận ra được thông tin từ bạn đang nói và hiểu được thông điệp bạn muốn truyền tải.
Vì vậy, thay vì dành quá nhiều thời gian để “Tây hóa” giọng nói, hãy tập trung vào những thứ có tác động trực tiếp hơn đến độ rõ ràng và dễ hiểu của bài nói như:
-Âm cuối
-Trọng âm từ
-Trọng âm câu
-Ngữ điệu
-Nối âm
-Những âm bạn thường phát âm sai
-Tốc độ nói phù hợp
Ví dụ, nếu bạn thường bỏ âm cuối:
work → wor
want → wan
helped → help
Thì đây là vấn đề đáng để sửa hơn việc cố làm cho accent của mình giống người Mỹ.
Bởi vì nếu âm bị thiếu khiến người nghe khó nhận ra từ, accent đẹp cũng không giải quyết được vấn đề đó.
2.Accent chỉ là một phần của cách bạn nói
Trước tiên, mình muốn tách ba khái niệm mà nhiều bạn rất dễ bị nhầm:
Accent: giọng đặc trưng của người nói do ngôn ngữ, vùng miền hoặc môi trường sống sử dụng.
Pronunciation: cách bạn phát âm âm, từ và câu.trong tiếng anh
Intelligibility: mức độ người nghe có thể hiểu được lời nói của bạn.
Ba khái niệm này có liên quan đến nhau nhưng không đồng nghĩa với nhau.
Một người có accent Việt vẫn có thể nói rất rõ ràng và dễ dàng truyền đạt thông tin cho người khác.
Và đó mới là mục tiêu thực tế mà người học TOEIC Speaking nên hướng đến.
3.Một câu trả lời tốt không chỉ nằm ở cách bạn phát âm
Đây là phần mình thấy nhiều học viên thường bỏ quên.
Nhiều bạn dành rất nhiều thời gian luyện phát âm.
Nhưng tùy từng phần của TOEIC Speaking, ngoài những yếu tố liên quan đến phát âm, bài thi còn đánh giá thí sinh dựa trên những yếu tố như:
-Ngữ pháp.
-Từ vựng.
-Tính mạch lạc.
-Mức độ liên quan của nội dung.
-Tính hoàn chỉnh của câu trả lời.
Hãy thử so sánh hai câu trả lời này cùng mình nhé:
Câu 1
“I agree. Working from home is good. It is convenient. It saves time.”
Ở câu 1 này thì:
-Phát âm rất đẹp.
-Accent rất tự nhiên.
Nhưng nội dung còn khá đơn giản.
Câu 2
“I agree because working from home is more convenient. Employees don’t have to spend time commuting to the office every day. For example, they can use that extra time to relax or spend more time with their families.”
Ở câu thứ hai, người nói:
-đưa ra quan điểm;
-giải thích lý do;
-phát triển ý;
-đưa ví dụ;
-tạo mối liên hệ giữa các câu.
Nếu bạn đang luyện TOEIC Speaking,thì mình muốn bạn hướng đến kiểu thứ hai.
Không phải vì accent không quan trọng.
Mà vì accent không thể thay thế khả năng trả lời câu hỏi.
Đặc biệt là TOEIC Speaking không chỉ kiểm tra cách bạn phát âm, mà còn đánh giá khả năng sử dụng tiếng Anh để thực hiện các nhiệm vụ nói khác nhau.
4.Vậy người học nên ưu tiên điều gì để cải thiện TOEIC Speaking?
Đây là câu hỏi mình nghĩ rất nhiều bạn muốn biết đáp án nhất.
Nếu phải sắp xếp việc luyện TOEIC Speaking theo một hướng dễ áp dụng, mình thường dùng 8 chữ:
Rõ ràng → chính xác → mạch lạc → tự nhiên.
Đây là thứ tự mình ưu tiên hơn.
Giai đoạn 1: Nói rõ
Tập trung vào:
-Phát âm từ.
-Âm cuối.
-Trọng âm.
-Những âm mình thường sai.
Giai đoạn 2: Nói Chính Xác
Tập trung vào:
-Ngữ pháp.
-Từ vựng.
-Cấu trúc câu.
…
Giai đoạn 3: Nói Mạch Lạc
Đừng để câu trả lời trở thành một chuỗi câu rời rạc.
Hãy tập cách phát triển ý tưởng trong câu:
Nêu ý → giải thích → đưa ví dụ → kết luận/kết quả.
Cuối cùng mới hướng đến giai đoạn 4 là sự tự nhiên
Khi nền tảng đã ổn, bạn mới tiếp tục cải thiện:
-Ngữ điệu.
-Linking.
-Rhythm.
-Connected speech.
-Tốc độ….
Như vậy sẽ thực tế hơn rất nhiều so với việc bắt đầu bằng:
“Mình phải luyện theo American accent.”
5.Có nên luyện American accent không?
Có thể , nhưng bạn không nên xem đó là mục tiêu chính cần phải đạt được.
Nếu bạn thích giọng American English và muốn nói tự nhiên hơn, chuẩn tông giọng hơn thì bạn hoàn toàn có thể luyện.
Mình cũng rất ủng hộ việc học viên nghe và bắt chước người bản xứ để cải thiện khả năng TOEIC Speaking của bạn.
Nhưng hãy xác định đúng mục đích của việc luyện accent.
Bạn có thể luyện tập theo phương pháp Shadowing để:
-Làm quen với cách phát âm tự nhiên.
-Cải thiện ngữ điệu.
-Cải thiện rhythm.
-Biết cách nối âm.
-Nói tự nhiên hơn.
-Tăng khả năng nghe hiểu.
Còn nếu bạn vẫn còn đang gặp các lỗi sai TOEIC Speaking như:
-âm cuối thường xuyên bị mất;
-phát âm nhiều từ chưa rõ;
-câu trả lời thiếu ý;
-ngữ pháp còn sai;
-vốn từ còn hạn chế;
-nói quá chậm hoặc ngập ngừng;
thì việc dành hàng giờ để cố gắng sửa accent theo giọng Mỹ có thể chưa phải ưu tiên lớn nhất lúc này.
6.Một cách luyện TOEIC Speaking thực tế: 30 phút mỗi ngày
Nếu chỉ có 30 phút mỗi ngày để tự ôn TOEIC Speaking, thì mình sẽ không khuyên bạn dành cả 30 phút để chỉ sửa accent.
Nếu là học viên của các lớp tại TheWinnerToeic , mình sẽ chia thời gian thực tế như thế này:
10 phút đầu: Pronunciation
Bạn chỉ cần chọn một vài từ hoặc câu mình thường phát âm sai.
Không cần học quá nhiều.
Sửa đúng lỗi quan trọng hơn sửa thật nhiều lỗi không tồn tại.
10 phút tiếp : Shadowing
Chọn một đoạn ngắn.
Nghe → bắt chước → ghi âm → nghe lại→So sánh
Hãy tập trung vào:
stress + intonation + rhythm + linking.
10 phút cuối :TOEIC Speaking
Bấm giờ.
Chọn một câu hỏi bất kỳ trong đề thi mẫu và trả lời như thi thật trong thời gian cho phép.
Sau đó hãy ghi âm lại, đối chiếu và phân tích lỗi sai của mình theo 4 câu hỏi dưới đây:
1.Content- Nội dung
Mình đã trả lời đúng câu hỏi chưa?
2.Language- Ngôn ngữ
Ngữ pháp và từ vựng có chính xác không?
3. Delivery- Cách nói
Người nghe có dễ hiểu không?
Minh có nói quá nhanh không?
Mình có nuốt âm hoặc bỏ âm cuối không?
4.Developmetn- Phát triển ý
Mình đã giải thích đủ chưa?
Có lý do, ví dụ hoặc kết quả chưa?
Cách kiểm tra này sẽ hữu ích hơn rất nhiều so với việc bạn chỉ nghe lại và tự hỏi:
“Ủa, sao giọng mình nghe không Tây vậy ta ?”
Kết luận: TOEIC Speaking cần bạn nói rõ, không cần bạn trở thành người bản xứ
Nếu bạn đang luyện TOEIC Speaking, đừng tự tạo thêm áp lực cho mình bằng suy nghĩ:
“Mình phải nói giống người Mỹ thì mới có điểm cao.”
Bạn không cần trở thành người bản xứ.
Bạn chỉ cần trở thành phiên bản nói tiếng Anh rõ ràng và hiệu quả hơn của chính mình là được rồi.
Hãy tập trung vào những thứ thực sự có thể cải thiện:
-Phát âm rõ.
-Trọng âm phù hợp.
-Ngữ điệu hợp lý.
-Ngữ pháp chính xác.
-Từ vựng phù hợp.
-Câu trả lời mạch lạc và đầy đủ.
Đó mới là hướng luyện đề thực tế nếu mục tiêu của bạn là cải thiện điểm TOEIC Speaking.
Câu hỏi thường gặp về phát âm TOEIC Speaking
TOEIC Speaking có cần nói giọng Mỹ không?
Không cần thiết. ETS không yêu cầu thí sinh phải sử dụng một accent cụ thể như American accent để có thể đạt điểm cao. Các tài liệu chấm điểm tập trung vào những yếu tố chủ yếu như pronunciation, intonation & stress…
Giọng Việt có làm điểm TOEIC Speaking thấp không?
Không nên cho rằng accent Việt sẽ không đạt được điểm cao. Điều quan trọng là cách phát âm và giọng nói của bạn có gây khó khăn cho người nghe hay không, bên cạnh những tiêu chí khác của bài thi.
Có nên luyện American accent khi thi TOEIC Speaking?
Bạn có thể luyện nếu muốn cải thiện cách phát âm và độ tự nhiên khi nói theo mong muốn cá nhân. Tuy nhiên, không nên xem việc sở hữu American accent là điều kiện tiên quyết để đạt điểm tốt.
Người mới luyện TOEIC Speaking nên ưu tiên điều gì
Hãy cố gắng ưu tiên phát âm rõ, ngữ pháp cơ bản chính xác, từ vựng phù hợp và khả năng trả lời đúng yêu cầu của câu hỏi. Khi bạn đã có nền tảng ổn hơn, bạn có thể tiếp tục cải thiện ngữ điệu, linking và cách nói tự nhiên.
Nếu đang tự luyện TOEIC Speaking, thay vì quá áp lực và lo lắng vì accent của mình chưa giống người bản xứ, thì hãy thử nhìn lại những điều quan trọng hơn: Mình phát âm đã đủ rõ chưa? Câu trả lời đã đúng và đủ ý chưa? Mình có thể diễn đạt suy nghĩ của mình một cách mạch lạc không?
Đôi khi, tiến bộ không đến từ việ bạn cố nói giống một ai đó, mà đến từ việc hiểu rõ điểm yếu của mình và tập trung cải thiện đúng thứ mình đang thiếu.
Nếu bạn vẫn chưa biết mình đang yếu ở đâu, nên bắt đầu từ đâu hoặc nên luyện tập như thế nào cho đúng, đôi khi có một người đồng hành và góp ý đúng lúc sẽ giúp hành trình này trở nên rõ ràng và hiệu quả hơn.
Và nếu bạn cần một người cùng bạn phân tích lại từng lỗi sai nhỏ và từng bước cải thiện TOEIC Speaking, TheWinnerToeic luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
TheWinnerToeic – Learn Smarter, Score Higher.
Toàn Nguyễn
